Գեորգի / Ժորա /Հովսեփյանի շախմատային կյանքից

Լուսանկարը՝ 1972թվի,,ՇախմատայինՀայաստան,,ամսագրից Հայաստան,,

   Սույն խորագրի ներքո պարբերաբար կզետեղենք արխիվային փաստաթղթեր, հոդվածներ ՝1933թ.ծնված եւ 2013թվին մահկանացուն կնքած ,Թումանյան կայարանցի, արմատներով՝Դսեղից, 1960-ականներից Կիրովականում բնակություն հաստատած, ճանաչված շախմատիստ Գեորգի Հովսեփյանի շախմատային գործունեության վերաբերյալ:Նշենք, որ վերջինս իր շախմատային բազմաբեղուն ու անդուլ գործունեության ընթացքում հասցրեց 1 անգամ նվաճել Կիրովականի շախմատի չեմպիոնի գավաթի կոչումը ՝1969թվականին. իսկ քիմմանրաթելի գործարանում երկարամյա աշխատանքային գործունեության ընթացքում հիմնադրել ու ղեկավարել է աշխարհահռչակ շախմատիստ Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի խմբակը: 60-70-ականների մասնակցել է նաեւ հանրապետական մրցաշարերի:1990-ականներին, արդեն տարեց հասակում էլ էր շարունակում շախմատային գործունեությունը ՝արժանանալով մրցանակների ու պատվոգրերի, ավելին. հովանավորների օգնությամբ 2000թվից հետո երբեմն ինքն էր մրցաշարեր կազմակերպում Վանաձորի վետերանների համար, որի առնչությամբ կան հրապարակումներ ՝ մամուլում: Ստորեւ ներկայացնում ենք 1968թվին ,,Կիրովականյան կյանք,, ռադիոխմբագրության կնիքով, մեքենագրված նյութը ՝ ,,Շնորհալի Շախմատիստը,,վերնագրով, որի աղոտ պատճեն պահպանվել է Հովսեփյանի արխիվներում:Նյութի տակ գրված է, որ այն հաղորդվել է   ռադիոյի պ.խմբագիր Լ.Սահակյանի կողմից: Ենթադրվում է, թե հեղինակն էլ եղել է Վ.Ղազարյանը:                                                                                                                  ՇՆՈՐՀԱԼԻ ՇԱԽՄԱՏԻՍՏԸ 

      Փոքրիկ Ժորան դեռ 10 տարեկան էլ չկար, երբ հրապուրվեց սպորտով: Իսկ երբ 5-րդ դասարանի աշակերտ էր, խաղում էր ֆուտբոլ, վոլեյբոլ, շաշկի: Երեկոներն ուշ էր տուն գալիս: Պատանին գնալով ավելի նվիրվեց սպորտին: Շախմատ էին խաղում, իսկ Ժորան խաղալ չգիտեր: Նա կանգնում էր շախմատ խաղացողների մոտ ու լուռ դիտում խաղը: 7-րդ դասարանի աշակերտին սկսեց մտահոգել այն միտքը, թե ինչպես վարվի, որպեսզի սովորի շախմատ խաղալ: Չէ՞ որ միայն նայելով շախմատ չեն սովորում: Գործնական օգնող էր պետք, սովորեցնող: Ժորայի դասընկերը ՝Սերյոժա Եղիկյանը, հանձն առավ, որ իր ընկերոջը կովորեցնի շախմատ խաղալ: Նա շուտ սովորեց եւ տիրապետեց բարդ ու դժվարին խաղին, իսկ երբ 9-րդ դասարանի աշակերտ էր, դարձավ իրենց դպրոցի շախմատի չեմպիոնը:   1955թվական. Սեւծովյան նավատորմ: 13 տարի է անցել այդ թվականից: Բայց այսօր էլ երիտասարդ, շնորհալի  շախմատիստի հիշողության մեջ անմոռաց է մնացել այդ տարեթիվը:Չէ՞ որ այդ թվականին, Սեւծովյան նավատորմի շախմատի մրցումների առջնությունում էր, որ զինվորական համազգեստով  Հովսեփյանը փայլեց իր խաղով եւ ստացավ առաջին կարգայինի կոչում: Այդ կոչումը շատ ոգեւորեց երիտասարդ շախմատիստին: 1963 թվականից մեր շնորհալի շախմատիստը աշխատում է քիմիական մանրաթելի գործարանում, որպես կադրերի գծով ավագ տեսուչ: Այդ ժամանակից սկսած նա բազմիցս մասնակցել է տուրնիրային մրցումների եւ պաշտպանել է թե հարազատ գործարանի եւ թե քաղաքի սպորտի պատիվը: Երիտասարդ շախմատիստի առաջին հաջողություններից էր, որ 1967 թվականին մեր քաղաքի առաջնության մրցումներում գրավեց երկրորդ տեղը:Արդեն մի քանի տարի է, նա քաղաքի հավաքականի անդամ է: 4 անգամ մասնակցել է հանրապետական մրցումների առաջնությանը: 1965թվականին հանրապետության չեմպիոնատում ,,Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ,, թերթի գեղեցիկ խաղի համար սահմանված մրցանակը շահեց Ժորա Հովսեփյանը: Ի դեպ ասենք, որ նա այդ խաղը վարեց հանրաճանաչ շախմատիստ, սպորտի վարպետ  Վանիկ Զաքարյանի հետ: ,,Համարձակությունը շախմատիստի  ամենակարեւոր հատկություններից մեկն է, եւ այդ հատկությունն ունի Հովսեփյանը,,-ասել է միջազգային վարպետ Գասպարյանը: Եվ պատահական չէ, որ շախմատի կայծակնային խաղով Ժորան գրեթե չունի իրեն հավասարը: Վերջերս անցկացված մեր քաղաքի 1968 թվականի չեմպիոնատում Հովսեփյանը գրավեց երկրորդ տեղը, իսկ կայծակնային խաղով ՝ առաջին տեղը: Մանրաթելագործների շախմատի թիմն արդեն երրորդ անգամ է նվաճում հանրապետության նավթային եւ քիմիական արդյունաբերության աշխատողների մրցությունում առաջնությունը: Իսկ այդ հաջողություններում, ինչ խոսք, մեծ է Ժորա Հովսեփյանի ավանդը: Մինչեւ Ժորայի գործարան գալը կար ընդամենը 5 առաջին կարգային շախմատիստ: Իսկ այժմ այդ թիվը հասել է 12-ի: Տասնյակների է հասնում երկրորդ եւ երրորդ կարգայինների թիվը: Սպորտի այս ձեւին գործարանի դիրեկցիան ու հասարակական կազմակերպությունները մեծ ուշադրություն են դարձնում: Պատահական չէ, որ այժմ անցկացվող գործարանի 6-րդ ավանդական սպարտակիադային մասնակցում են շախմատի 10 թիմեր: Կարգային շախմատիստներ Յակով Շտեյնբերգը, Ալբերտ Վարդանյանը, Գուրգեն Սարդարյանը, Ստյոպա Աբրահամյանը, Թելման Բայադյանը եւ շատ ուրիշներ շատ բան են սովորում Ժորայից: Չնայած դեռ չեն ավարտվել գործարանի 6-րդ սպարտակիադայի թիմային մրցումները, բայց մրցումներին մասնակից եւ ավագ դատավոր Ժորա Հովսեփյանը շուտով կավարտի անհատական մրցումների անցկացման կանոնադրության մշակումը: Նա ղեկավարում է շախմատի սեկցիան եւ հաճախ սեանսեր է տալիս շախմատի մի քանի տախտակների վրա: Հովսեփյանին տարբեր առիթներով բախտ է վիճակվել շախմատ խաղալ աշխարհի չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի, միջազգային գրոսմայստեր Վիկտոր Կորչնոյի եւ շատ ուրիշ անվանի շախմատիստների հետ, որոնք գովեստով են խոսել երիտասարդ շախմատիստի խաղի մասին: Շնորհալի շախմատիստ Հովսեփյանին լավ հեռանկար է սպասվում:                                                                                       Վ.Ղազարյան, 1968թ. հաղորդվել է խմբագիր Լ.Սահակյանի կողմից ՝,,Կիրովականյան կյանք,, ռադիոյով,,:      ......... Փաստորեն, այդ ռեպորտաժից 1 տարի հետո Հովսեփյանը  գրավեց շախմատի Կիրովականի չեմպիոնի 1969թ.գավաթը:  

,,Շախմատային Հայաստան,, 1972թ. թիվ 9

,,Կայծ,, թերթ, 1969թ., փետրվարի 8

,,Կայծ,, թերթ, 1966թիվ

                                             

 

,,Շախմատային Հայաստան,, թիվ 9, 1972թ.

ձախ կողմի լուսանկարը՝2004թվի.Վանաձորի շախմատի ակումբում վետերաննների հետ մրցում են պատանիները/սպիտակցի Ռոզա Բաբայան-Գեորգի Հովսեփյան/:Աջ կողմի լուսանկարը՝քիմմանրաթելի գործարանի շախմատիստները.ձախից՝Գեորգի Հովսեփյան,Սերգեյ Աղաջանյան.1970-ականներ:

,,Եզրափակիչի ուղեգիրը նվաճված է,, վերնագրով հոդվածում էլ, որ տպագրվել է 1997թ.,,Վերածնունդ,,  թերթում, ասվում է.,,Ավարտվեց Վանաձորի բաց եւ Լոռու մարզի շախմատի կիսաեզրափակիչ մրցաշարը, որին մասնակցեց 38 շախմատիստ: Կոմբինացիոն սուր ոճի խաղով վերստին աչքի ընկավ փորձառու շախմատիստ, վարպետության թեկնածու Գեորգի Հովսեփյանը: Նա վաստակեց 8 միավոր եւ միանձնյա գրավեց առաջին տեղ,,

,,Կայծ ,, թերթում տպագրված մի հոդվածից էլ տեղեկանում ենք, որ Հովսեփյանը եւ նրա հետ միասին եւս մի քանի շախմատիստներ մտահոգություն են հայտնել, որ Կիրովականում շախմատի ակումբ չի եղել:

,,Կիրովականը սպորտային քաղաք է, ունի սպորտային լավ տրադիցիաներ: Սպորտի մնացած ձեւերից իր զարգացմամբ ետ չի մնում շախմատը: Մեր քաղաքում կան հարյուրավոր կարգային շախմատիստներ, ավելի քան երեսուն առաջին կարգային, որոնք ակտիվորեն մասնակցում են քաղաքային ու ռեսպուբլիկական մասշտաբով անցկացվող բոլոր միջոցառումներին: Այդուհանդերձ, մեր քաղաքը որքան էլ տարօրինակ է, չունի իր շախմատային ակումբը. մի հանգամանք, որը չափազանց բացասական է ազդում քաղաքի շախմատիստների սպորտային որակի վրա, որոնք զուրկ են որեւիցե լուրջ կերպով զբաղվելու այդ հին եւ իմաստուն խաղի ուսումնասիրմամբ:Դրան հակառակ, քաղաքում սնկի նման աճում են խորտկարանները, որոնց թողած հետեւանքների մասին ավելորդ է գրելը: Կարծում ենք. որ ժամանակն է ձեւական բնույթ կրող որոշումներից անցնել կոնկրետ գործի եւ մեր սպորտային արդյունաբերական քաղաքում բացել շախմատային ակումբ,,:

Նյութը, որ ստորագրվել է Գեորգի /Ժորա/ Հովսեփյանի եւ նրա գործարանային ու շախմատային ընկերների կողմից /Լ.Ներսիսյան, Յա. Շտեյնբերգ, Է. Սարդարյան, Լ.Գեւորգյան, Ա.Վարդանյան, Ռ.Աբրահամյան /, տեղ է գտել 25. 02.1965թվին՝50 տարի առաջ ,,Կայծ,, թերթում, որի գլխավոր խմբագիրն էլ ճանաչված շախմատիստ Արծրուն Սարգսյանն էր. երեւի թե այդ նամակի արդյունքում Կիրովականում շախմատի ակումբ ստեղծվեց

-1967թ.քիմմանրաթելի գործարանի շախմատային կայծակ-տուրնիրում գրավել է 1-ին տեղը

-1970թ․մարտ-ապրիլին Հայաստանի 30-րդ չեմպիոնատում 16 հնարավորություններից վաստակելով 9․5 միավոր, գրավել է 4-րդ տեղ եւ ստացել վարպետության թեկնածուի կոչում։

-1970, 1973 եւ 1977թթ. շախմատի կայծակնային առաջնության Կիրովականի եզրափակիչ մրցաշարերում գրավել է 1-ին տեղ /ընդ որում՝1977թ.2 անգամ՝փետրվարի 25-ին՝սովետական բանակի 59-րդ տարեդարձին նվիրված մրցաշարում եւ նոյեմբերի 6-ին՝հոկտեմբերյան հեղափոխության 60-ամյակին նվիրված մրցաշարում/:

-1978թ.Կիրովականի քաղաքային առաջնությունում գրավել է 1-ին տեղ:Ունի 35 պատվոգիր, գովասանագիր, դիպլոմ՝տարբեր մրցաշարերում պատվավոր տեղեր գրավելու համար, ստացել է մրցանակային գավաթներ՝արծաթե եւ բրոնզե:

-Գործարանային մրցաշարերում եղել է ավագ դատավոր՝շաշկու եւ շախմատի գծով:

-Լոռու մարզի վետերանների ,,արագ,, շախմատի մրցաշարում գրավել է 1-ին տեղ՝2000թ.:

                                                                                                 ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ                     

Գեորգի / Ժորա / Հովսեփյանի գրական աշխարհը եւ նամականին

2013թվի դեկտեմբերի 26-ին, 80 տարեկան հասակում մահկանացուն կնքած  Գեորգի /ժորա / Հովսեփյանը ՝ վանաձորցի ճանաչված շախմատիստ, երկար տարիներ  աշխատել է Կիրովականի քիմմանրաթելերի գործարանում ՝ կադրերի բաժնի պետ / մինչ այդ, երիտասարդ տարիքում Քոլագերանի նավթի բազայի տնօրեն /, 1988թվի դեկտեմբերյան երկրաշարժից հետո ՝ Վանաձորի ,,Դիմաց,,  ,,Տարոն,,  ,,Առափնյա,, թաղամասերում ԲՇՏ-ի պետ, մի հոբբի  էլ ուներ ՝ շախմատից բացի. հանդես էր գալիս գրական ստեղծագործություններով,թղթակցություններով, ունի ֆելիետոններ, ոտանավորներ,անգամ ՝չափածո գրված հուշ-մահախոսական ՝ վաղամեռիկ հարազատի կորստյան առթիվ, բազմիցս հանդես է եկել հանրապետական ու կիրովականյան / վանաձորյան / մամուլում : Տպագրված ու անտիպ նյութերի, թղթակցությունների մի մասն է առայժմ ինձ հաջողվել ի մի բերել, որոնք պարբերաբար կներկայացվեն սույն բլոգում, որպես հարգանքի երախտիք:Ցավոք, հոդվածների մի մասի ամիս-ամսաթիվը չի պահպանվել, կամ ՝տպագրած թերթի անվանումը / քանի որ պարզապես հոդվածի հատվածն է կտրվել /: Հիշեցնենք, որ Գ.Հովսեփյանի հոդվածներից մեկը ՝Մեծ Եղեռնի առնչությամբ, որ տպագրվել էր ,,Լոռու մարզ,, թերթում,պատճենահանման սկզբունքով արտատպված է սույն բլոգի ,,Հիշենք մեր բարեկամներին,, հոդվածում, ապրիլի 24-ին:Իսկ նրա մասին մի հոդված  էլ ՝կենսագրականին ու շախմատային գործունեությանը վերաբերվող, տպագրվել է ,,Azat Ankakh,,բլոգի ,,Գեորգի Հովսեփյանը 80 տարեկան է,, հոդվածում ՝2013թվի հունիսի 15-ին:Հարկ է հիշատակել, որ Հովսեփյանի ստեղծագործական ոգին շարունակել է բարձր մնալ անգամ իր նկատմամբ քանիցս կիրառվող հալածանքների ժամանակ / հալածվել է եւ կոմունիստների օրոք, եւ անկախ Հայաստանում ՝ բոլոր ժամանակների սրիկաների ու նրանց կամակատարների կողմից /, եւ քաղաքական դառն ոտանավոր է գրել անգամ ՝Վանաձորի մեկուսարանում, 1989թվին /երբ 1988թվի դեկտեմբերյան երկրաշարժը պարարտ հող էր ստեղծել մերօրյա ,,բերիականների,, համար, ու  նրանք իրենց ,,մամլիչ մեքենայի,, տակ էին փորձում գցել  անարդարությունների դեմ պայքարող մարդկանց /, անհիմն հալածվեց /իբր ՝,,դիրքի չարաշահման,, շինծու մեղադրանքով / ու մի քանի ամսով մեկուսացվեց, թեպետ նույն դատարանի վճռով արդարացվեց  / համարվելով դատվածություն չունեցող /եւ շարունակեց աշխատանքային գործունեությունը, այդ ընթացքում ոչ միայն չդադարեցնելով ապօրինությունների, անարդարությունների դեմ մղվող պայքարը, այլեւ ՝շախմատային ու հասարակական-ստեղծագործական գործունեությունը:Ստորեւ պարբերաբար կներկայացնենք նաեւ այդ հալածանքների արդյունքում ծնված նամակներն ու թղթակցությունները:Նշենք, որ Գ.Հովսեփյանը   կիովականյան ,,Կայծ,,թերթի երկարամյա գլխավոր խմբագիր, ճանաչված շախմատիստ Արծրուն Սարգսյանի շախմատային ընկերն էր, նրա խմբագրած թերթի մշտական ընթերցողն ու հասարակական կարգով թղթակիցը:Եվ երբ 90-ականներին ակնհայտ դիտավորությամբ ու ապօրինի ազատվեց ԲՇՏ-ի պետի պաշտոնից ՝,,Տարոն,, թաղամասում / թերեւս, ի պատասխան այնտեղ նորակառույց շենքերի հետ կապված  շինարարական չարաշահումների մասին  տեղական իշխանություններին, իրավապահներին ու,,վերեւներին,, ահազանգելու պատճառով /, ու ստիպված էր վերականգնվելու համար պարբերաբար հայտնվել դատարանների դռներին, կես-լուրջ-,կես-կատակ ասում էր.,,Ախր էն Արծրունն ինձ հրավիրում էր խմբագրությունում աշխատելու, թե ինչի՞ չգնացի է~...,,: Հովսեփյանի ստեղծագործական գործունեությունը թերեւս պայմանավորված էր նրանով, որ 1 տարի ուսանել էր Երեւանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժնում /ստացիոնար /, սակայն ընտանեկան հանգամանքներից ելնելով ՝ ստիպված էր եղել հետագայում գործերը տեղափոխել  տնտեսագիտականի հեռակա բաժին: Ահավասիկ, նրա գրական-ստեղծագործական ժառանգությունը, որի մի մասը համեստորեն տեղ են զբաղեցրել վերջինիս ,,Գրական աշխարհ,, վերնագրած թղթպանակում:                                                                                                                ԱՂԵՐՍԱԳԻՐ                                          

,,Այ ,,Խաթաբալա,, 

Քանի՞ անգամ քեզ ասին՝ 

Մի գրի դու ծառ կտրելու մասին:        

Որ օրը բան ես գրում ծառից, 

Մյուս օրը զրկվում ենք մի ողջ անտառից:

Գրիր, որ էլ ծառ կտրողներ չկան, 

Ու նրանց դեմ էլ գրողներ չկան, 

Էլ շիվ չի ձգվում ասֆալտի տակից,  

 Ծառ չի պակասել մեր  ոչ մի բակից:   

Հենց որ գրում ես ՝հիշում են ծառին, 

Ու վայ են տալիս կանաչ անտառին : 

Հլա մի տարի դու ձայն մի հանի,         

Տեսնենք ծառի դեմ էլ ով ինչ կանի:                                                                                          Գ.Հովսեփյան, քիմմանրաթելագործ. ,,Կայծ,,թերթ,1986թ. ապրիլի 1,, ,,Խաթաբալա,,երգիծական թերթիկ, թիվ 2 /180/: 

                 ....Փաստորեն, սույն ոտանավորից պարզ է դառնում, որ անտառները հատվելիս են եղել  ոչ միայն 90-ականներից սկսած, մթի ու ցրտի տարիներին,այլեւ ՝ սովետական ժամանակաշրջանում, ինչն անգամ պաշտոնական թերթում են խոստովանել:  Ներկայացնենք մի անտիպ գրվածք, որ գրվել է մինչերկրաշարժյան տարիներին  ու վերնագրվել ՝,,ԿԻՐՈՎԱԿԱՆՅԱՆ ԴԱՐԻ ԿԱՌՈՒՅՑ,,: Հոդվածագիրը գրում է.,,Դարի կառույց պատվավոր կոչումը շնորհվել է .,,Խաթաբալայի,, կողմից՝ Ժդանովի մոտ կառուցվող կամրջին:Նշվել է, որ առկա են մի շարք նախադրյալներ, որոնց շնորհիվ կամուրջը իր կոչմամբ կարող է դուրս գալ քաղաքային շրջանակներից,,: Նույն թղթի վրա ՝ նոր պարբերությամբ  ձեռագրով գրված է.,,Հայտնվում է խմելու ջրի բոլոր սիրահարներին, որ ձմեռային սեզոնն  սկսվելուն պես սկսել են գործել քաղաքի խմելու ջրի ցայտաղբյուրները,,:  Մի գրությամբ էլ, որ մյուսների շարքում տեղ է գտել ,,ԽԱԹԱԲԱԼԱՅԻ ՏԵՂԵԿԱՏՈՒ ԲՅՈՒՐՈ,, ձեռագիր շարքում / երեւի նախատեսել է տպագրության հանձնել, բայց ժամանակ չի գտել / , հայտնում է.,, Եղանակի  բյուրոյից հայտնում են, որ Մարքսի եւ նրան կից այլ փողոցների վերակառուցումը եւ բարեկարգումը կավարտվի նույնիսկ մեր սերնդի օրոք,,:Ինչպես տեսնում ենք, խորհրդային տարիներին էլ հիմնախնդիրների պակաս չի եղել,ինչը վկայում է նաեւ ,,ՀՈԳՍ,, վերնագրված փոքրիկ գրվածքը.,,Այդ օրը դժվար է մոռանալ; Իսկական տոնական տրամադրություն էր տիրում այդ օրը բարեկարգման եւ վերանորոգման աշխատանքներով զբաղվողների մոտ. չէ՞ որ վերջապես տեղացել էր առաջին ձյունը, որն իր հետ պայծառ հեռանկարներով լի անգործության անուրջներ էր բերում: Ո՞վ չգիտե, որ ձյունն սպիտակեցնում է ամեն ինչ, այդ թվում նաեւ փողոցներով մեկ տարածվող...կեղտը:Ձյունն է, որ հարթեցնում եւ մի ընդհանուր հարթության է բերում բոլոր խորդուբորդ տեղերը / այսինքն ՝ անթիվ քանդված ու կիսաքանդ փողոցները /, ապակեպատ է դարձնում մայթերը ՝ իդեալական պայմաններ ստեղծելով ՊԱՊ համալիրի գծով նախատեսվող չմշկասահքի միջոցառումների անցկացման համար ՝անկախ սեռից եւ տարիքից ու ցանկությունից: Առաջին ձյան տեղալուն նվիրված հանդիսավոր ժողովում բոլոր մասնակիցները մեծ ոգեւորությամբ պարտավորվեցին անվերապահորեն մտնել արջի քուն...մինչեւ եկող տարվա ապրիլ,,:...Դատելով նրանից, որ հոդվածում վկայակոչվել է ՊԱՊ համալիրի մասին, ենթադրվում է, թե այն գրվել է խորհրդային տարիներին:

Եւս մեկ երգիծական ոտանավոր ՝,,ՇԻՆԱՐԱՐՆԵՐԻ ՀԻՄՆԸ,, որ անտիպ էլ մնացել է / հավանաբար /, որի ձեռագիր տարբերակն է մեր մոտ.,, 

Քանդենք  բոլոր  փողոցները,

Պաշարենք բոլոր տները, 

Թող մարդիկ ինչքան էլ ջանան,

Դես-դեն ընկնելով խեղճանան,  

Տեղ չգտնեն անց կենալու,   

Տներից գործի գնալու,  

Մայթերից չթողնենք հետքեր 

/Ախր մայթը ում էլ պե՞տք էր/։                              Մի տեղ քանդենք, մի տեղ սարքենք, 

Աչքի տեղը ունքին զարկենք,  

Փողոցը / սատանան տանի / 

Առանց ասֆալտ կարկատանի  

Ոչ մի բանի էլ նման չէ:                                     

Ինչքան էլ որ հավար կանչեն,  

Կքանդենք եւ աչք չենք թարթի,  

Կտրորենք լորի, բարդի, 

Գոհ են բոլորը մեր  գործից, 

Դա էլ վաղուց գիտենք փորձից,,:                            

25.09.1974թ. 

Նույն ժամանակահատվածում նաեւ գրել է 

,,ԲԱՐԵԿԱՐԳՄԱՆ ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ՀԻՄՆԸ,,՝ժողովրդական երգի մոտիվներով

Անձրեւը լավ պատճառ է,

Կարող ես ազատ ճառել,

Թե ջուրն է ասֆալտ քանդում,

Ինչքան քար, հող կա հանդում՝

Լցնում է փողոցները,

Ու բոլոր բողոքները

Մեզ չեն ազդում:

Արեւ ես ամպի տակին,

Դուրս մի գա ժամանակին,

Թող միշտ տեղ լինի ճառի,

Թե չէ առանց պատճառի 

Ինչքան էլ արդարանում 

Ու անմեղ ենք ձեւանում ՝

Մեզ չեն հավատում:                                              Սովետական տարիների գերծանրաբեռնված ավտոբուսների անբարեհույս վիճակին նվիրված մի ոտանավոր / որ, թերեւս, գրվել է 1965-70թթ.ժամանակահատվածում, երբ Հովսեփյանի ընտանիքը բնակվում էր Կիրովականի ծայրամասային ,,Կոնգո,, թաղամասում ՝քիմմանրաթելի գործարանի հարեւանությամբ / վերնագրվել է ՝        ,,ԱՎՏՈԲՈՒՍԱՅԻՆ ՊԱՐԿԻՆ, ԲԱՐԵԿԱՐԳՄԱՆ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿԻ ՂԵԿԱՎԱՐՆԵՐԻՆ,,  

 Ձեզ ինչ, թե օձագալար 

Գնում է ավտոբուսը, 

Ուղեւորը միալար 

Ջարդում է ոտն ու ուսը,                          

Երբ միշտ ձյուն, անձրեւ տեղա 

/ Տեր Աստված ՝մենք քեզ մեղա /,

 Միշտ տեղ կլինի ճառի, 

Թե չէ առանց պատճառի

 Ինչքան էլ արդարանում 

Ու անմեղ եք ձեւանում,

 Գործ չեք անում:

 ,,Բեզռազմերնի,, 8 համարը 

Թե ձմեռը, թե ամառը 

Ճրագով միշտ չես գտնի, 

Թե գտնես ՝ ներս չես մտնի          

Թե մտար ՝տղամարդ ես, 

Ուսով պետք է՝տեղ կհարթես, 

Կամ կկախվես պատուհանից, 

Կամ կզրկվես ոտնամանից, 

Միշտ թաղված ցեխում-ջրում,                   

 Ութ համարն է ՝,,ութ,, է գրում:  

Ոնց չեք կարմրում.... 

                                                                                                ԳեորգիՀովսեփյանի գրական ժառանգության մեջ քաղաքական դառն հումոր էլ կա. դա  1990թվի փետրվարին  գրված ոտանավորն է ՝Վանաձորի թիվ 3 մեկուսարանում: Այն ուղղված է եղել ,,Ոզնու,, խմբագրություն / երեւի թե ,,քսիֆի,, կարգով, ուր կից նամակում հիշեցրել է, որ 1989թվին ,,Մարդ եւ օրենքը,, անդրադարձել է քիմմանրաթելի գործարանում ,,խոշոր գայլերի,, կողմից տեղի ունեցած հափշտակություններին, բայց իրավապահները նրանցով զբաղվելու փոխարեն ՝իրեն են բռնել /:

 ,,Նստել եմ ահա  ու միտք եմ անում,  

Թե ինչու եմ ես մեկուսարանում, 

Ոչ թալանել եմ, եւ ոչ գողացել,   

Ոչ ուրիշի պես ոսկում լողացել: 

Գրել եմ թերթում, կանգնել եմ հերթում,

Բայց չեմ իմացել ինչպես են ,,քերթում,,:                   

Մեղքս սոսկ այն էր, որ պետիս ասի ՝

Ինչեր չեն ասում մեղքերիդ մասին,  

Որ թալանել ես դու գործարանը,           

Նա էլ թե ՝կգնաս մեկուսարանը,,: 

Նույն նամակում, որ կամ ուղարկածի պատճեն է, կամ ,,քսիֆը,,  / եթե  մեկուսարանից չեն ուղարկել /,նաեւ դիմելով գլխավոր Ոզնուն ՝գրում է.,, Հարգելի գլխավոր Ոզնի,այսօր փետրվարի 24-ն է, իմ ձեռքին է Ձեր հանդեսի 24-րդ համարը, որի մի հոդվածի առթիվ ուզում եմ գրել 24համարի խցից /կյանքում չեմ էլ երազել ,,24,, ունենալ /, որտեղից իմ մեկուսացված ողջույնը 

Ամենայն Հայոց Ծիծաղի արքային, 

Իր գահին բազմած արխային, 

Տխրում է, երբ հայը նեղում է հային, 

Երանի արդարության ղեկը Ձեզ տային,,:  

Նամակի վերջում գրված է ՝,,Ձեր ինքնակամ թղթակիցներից,,:

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

,,Հայերիս, եւ մանավանդ ղարաբաղցիների համար ճշմարտությունն այն է, որ ԼՂՀ-ն բռնությամբ է պոկվել ամբողջական Հայաստանից: Կամ՝ մի ուրիշ հարց. Արցախ, Աղվանք, Ուտիք տարածքների հնագույն ժողովուրդների եւ այդ տարածքների պատմական պատկանելության հարցի քննությամբ քանիցս զբաղվել են եւ հայ, եւ ադրբեջանցի պաշտոնյաները: Բանն այն է, որ մոտեցումներն ու եզրակացությունները տարբեր են: Բայց 2 կողմերին էլ գիտության դոկտորի կոչում է շնորհվել: Որովհետեւ նույն հարցում 2 ճշմարտություն լինել չի կարող, ուրեմն այդ 2-ից մեկը կեղծիք է կատարել, քողարկել ճշմարտությունը եւ վիրավորել մյուսների ազգային ինքնասիրությունը,,: Սա՝ Գեորգի /Ժորա/ Հովսեփյանի կարծիքն է՝ կիրովականյան ,,Կայծ,, թերթի 1988թվի օգոստոսի 9-ի ,,Ազգային հարց. մեր ընթերցողների կարծիքները,,  հոդվածում /հեղ.՝Հ.Վանեսյան / զետեղված:  

Նամակների արխիվում կա նաեւ մի անտիպ բանաստեղծություն, որ Հովսեփյանը գրել է իր գաղափարական հակառակորդներից մեկի, իրեն հալածողներից մեկի մասին․

         Մարդկանց  բախտի հետ նա 

         Շատ է խաղացել,

         Ու շարունակում է հիմա էլ խաղալ,   

        Շատերի ոսկորն է նա կարողացել 

         Ջրաղացի քարի պես անվրդով աղալ։

        1997թ․

-------------------------------------------------------------------------

      Երգիծական մանրապատումները

--------------------------------------------------------

Օրորվելով գալիս է Սաքոն։Ռեվազը թե՝

-Սաքո, խեր լինի, քեֆդ լավ է երեվում;

-Ռեվազ ջան, որ իմանաս, թե ինչ քելեխից եմ գալիի՜ս․․․պատմեմ՝պատմածիցս կհարբես,,։

Ռեվազը ջղայնանում է,նեղացած՝

-Տո աննամուս, բա ուրիշ վախտ ասըմ ես հընգեր ես, սատկըմ էի՞ր իմաց անես։Դե որ ըտենց ա, մի ծանդր հիվանդի տեղ գիտեմ, ասիլ չտեմ։

--------------------------------------------------------

ՄԵՐ ՕՐԵՐԻ ԱՆՈՒՈՇԻ ՏՐՏՈՒՆՋԸ՝ՍԱՐՈՅԻ ԽՈՊԱՆԻՍՏ ԴԱՌՆԱԼՈՒ ՊԱՏՃԱՌՈՎ

Իմ հեռավոր քրոջ նման 

Ես ինձ ժայռից ցած չեմ նետի,

Թեկուզ հազար Սարո լինեն 

Չեմ հանձնի ինձ սեվ Դեբեդին։

Ցնդե՞լ եմ ես, ու խե՞լք չունեմ, 

Չե՞մ տեսնում ես նրա ջուրը,

Կեղտաջրի՞ մեջ ես ինձ գցեմ, 

Կուլ տամ դառը կրաջուրը։

Էն գեղեցիկ ալիքների 

Տեղը հիմի՝տափակ հոսանք, 

Ախ թող իմ բախտը ինձ ների,

Այս ու՞ր հասանք, ինչի՞ հասանք։

Որտե՞ղ գտնեմ ես մաքուր գետ,

Ու ժայռից ինձ ես ցած նետեմ,

Բայց,Սարո ջան, ինչ էլ լինի,

Լավ իմացիր՝ես քեզ հետ եմ։

Ուրիշ բան է՝ջրում զուլալ 

Դու քեզ զոհես արիաբար,

Գոնե դառնաս դու ձկան կեր,

Ոչ թե նեխես հիմարաբար։

-------------------------------------------------------

ԳԵՈՐԳԻ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԻ ԱՆՁՆԱԿԱՆ ԱՐԽԻՎԻ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՀԱՎԱՔԵՑ ՈՒ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵՑ՝

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԸ    

           .

,,Вставай, страна огромная...,,

2006թիվ, Վանաձոր,մայիսի 9, Հաղթանակի օր, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերանները ՝ կուրծքները մեդալներով զարդարված, անցնում էին Վանաձորի բացօթյա շուկայի տարածքով:,,Բուդկաներից,, մեկի լուսամուտից վաճառողուհիներից մեկը գլուխը հանեց ու բղավեց.,,Հարգելի վետերաններ, ձեր տոնը շնորհավոր,,: Վետերանները գլխով շնորհակալություն հայտնեցին ու շարունակեցին ճանապարհը, որի ընթացքում նրանց ուղեկցեցին նաեւ այլ բարեմաղթանքներ: ..Կոմունիստներին հետ բերեք, կոմունիստների՜ն...,,-սկսեց ճչալ մի կանաչիավաճառ կին, որին ի պատասխան ՝ մեկ ուրիշ վաճառող հարեւան ,,բուդկայից,, հեգնեց.,,Է~...3-4 հոգի մարդ են մնացել, ո՞վ պետք ա հետ բերի,,: Իսկ մեկ այլ վաճառողուհու նյարդերն ակնհայտորեն տեղի տվեցին, եւ նա զայրացած բացականչեց.,,Ով որ երկիրը քանդեց, մեզ էս օրը գցեց, թաղեմ իրան: Ուր ա, էրնեկ չէ՞ր  առաջվանը հետ գար,,:                                                                                         ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ, 2006թիվ,անտիպ / ձեռագիր / նյութերի արխիվից

Ովքե՞ր են հայերի դանիացի բարեկամները

  ,,Առավոտ,, 16.04.2000թ., ,,Լոռու մարզ,, 26.04.2000թ,

Հիշենք մեր բարեկամներին

,,Լոռու մարզ,, 20մայիսի 2009թ.

Փոքրիկ կոմպոզիտորի համերգը

Սույն հրապարակումից, որ տպագրվել է 1995թ. ,,Բանբեր,, երբեմնի երկշաբաթաթերթի նոյեմբերի 16-30 թիվ 63 համարում, անցել է մոտ 19 տարի: Օրերս ուրախությամբ տեղեկացանք, որ վանաձորցի Նարե Արղամանյանն արդեն վաղուց ի վեր հանդես է գալիս արտասահմանյան բեմերում, իսկ թե երբ, որտեղ, ինչ համերգներով ՝ կարելի է  տեղեկանալ  google ցանցի որոնողական համակարգի օգնությամբ: Ուրախ ենք  Նարեի հաջողությունների համար: 

․․․Վերոնշյալ լուսանկարն ու հոդվածը հետեւյալ պատմությունն ունեն։1995թվին մասնակցում էի Նարե Արղամանյանի համերգին՝Վանաձորում կայացած։Այն ժամանակ դեռ սկսնակ էի՝լրագրության ասպարեզում։Համերգի մասին լուսաբանող հոդված պատրաստեցի եւ մի օրինակը հանձնեցի վանաձորյան ,,Տեսադաշտ,, երկշաբաթաթերթին/ում հետ սկսել էի համագործակցել/, մյուսը՝հետս տարա Երեւան՝ներկայացնելու ,,Բանբեր,, երկշաբաթաթերթին/որ քրիստոնեադեմոկրատական կուսակցության պաշտոնաթերթն էր/։,, Բանբերից,, ոչ մեկի չէի ճանաչում, եւ գնացել էի խմբագրություն՝վանաձորցի առաջին սյուրռեալիստական արձակագիր, նախկին գործընկեր/ԱԻՄ-ի թերթից/ Արարատ Գյուլբանգյանի խորհրդով՝թերթին թղթակցելու նպատակով։Ասել էր՝,,թերթի պատասխանատու քարտուղար Սամվելն իմ լավ ծանոթն է,,։Պարզվեց, Սամվելը տեղում չէր, եւ երբ այդ մասին իմացա խմբագրության շենքում կանգնած մեկից, արդեն հիասթափված ուզում էի հեռանալ, երբ այդ մեկը/որ պարզվեց՝թերթի խմբագիր ,բանաստեղծ-արձակագիր Արմեն Շեկոյանն էր, ասաց․,,Սպասեք, միք գնա, դուք կարող է՞ նյութ էիք ուզում հանձնել, կարող եք ինձ տալ, թերթի խմբագիրը ես եմ,,։Եվ մեծ պատրաստակամությամբ վերցրեց հոդվածն ու տպագրեց ․փաստորեն, հոդվածը ,,Բանբերում,, տպագրվեց ավելի շուտ, քան՝վանաձորյան ,,Տեսադաշտում,,։                                                                                 

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Տարեմուտի խոհեր ՝ անձնական ,,դարդուցավի,, շրջանակներում

Տարեվերջյան բազում ցավալի իրողություններից ու տհաճ զգացողություններից  հետո, հունվարի սկզբներին, ի  վերջո, դրական իրողությունների հետ էլ առնչվեցի. դա Վանաձորի Հայքի հրապարակի  շքեղաշուք տոնածառն էր, որի երեկոյան ու գիշերային ցոլցլուն, երփներանգ,առավելապես ՝ կապույտ գույները  հրապարակի ,,օրանժախառն,, լույսերի հետ մի անչափ գեղեցիկ պատկեր էին ստեղծում. մի խոսքով ՝ իսկական եվրոտոնածառ, ի տարբերություն նախորդ տարվա ավելի համեստ տոնածառի, որ անգամ գագաթ էլ չուներ:Հրապարակը ոչնչով չէր տարբերվում Երեվանի հրապարակից: Ասում են, կառավարությունն է  տոնածառի  համար փող հատկացրել: Ապրի մեր կառավարությունը, մտածում է ժողովրդի ,,կուլտուրական հանգստի,, ու դրական լիցքերի մասին, ու  ժողովրդի խնայբանկի ավանդների փող չունի, բայց ՝ տոնածառ զարդարելու / բիոզուգարաններ կառուցելու /համար ունի: Ի՞նչ անես, լոռեցիների ասած ՝,,էդ ա,, ո՞վ պիտի իր լավ կառավարությունը մեզ տա, կամ լավ ընդդիմությունը, որ կարողանա կառավարությանը տեղից շարժել:Բայց, ափսոս, որ այդ տոնածառի ու հրապարակի լույսերը չէին հասնում մի քանի մետր գտնվող, խաչվող  Լազյան փողոցին ՝ խավարի մեջ թաղված, որ երեկոյան ժամերին անցորդները հանկարծ չհայտնվեն բաց դիտահորի մեջ կամ  միմյանց չբախվեն:Հաջորդ դրականը, որ արձանագրեցի ՝ այն  էր, որ ԶԱԳՍ-ի շենքը / որին առնչվելու առիթ էր ստեղծվել /,հեռավոր Լճերի ցուրտ տարածքից բերվել էր  կենտրոն ՝քաղաքապետարանի շենք: Որ կենտրոն էր բերվել ՝ լավ է, բայց թե ինչու՞ քաղաքապետարանի շենք ՝ դա է անհասկանալի: Չէ՞ որ ԶԱԳՍ-ը այն հաստատությունն է, որ պետք է առանձին հիմնարկ լինի, հանդիսավոր պայմաններում: Դիցուք, ԶԱԳՍ-ում գրանցվողները ցանկանում են հանդիսավոր պայմաններում նկարվել, փոքր խնջույք կազմակերպել, ինչպե՞ս է դա համատեղվելու քաղաքապետարանի աշխատանքային իրավիճակի հետ: Հիշեցնենք, որ սովետական տարիներին ԶԱԳՍ-ը գտնվում էր քաղաքապետարանից ոչ հեռու, մի երկհարկանի շենքում / որ հիմա այլ կազմակերպության է պատկանում /:Մի դրական երեվույթ էլ արձանագրում եմ, հայտնաբերելով, որ Լոռի ջրմուղ-կոյուղու երկրորդ գրասենյակ է բացվել ՝ քաղաքի կենտրոնում / քաղաքապետարանի շենքի նկուղային հարկում /, ու կենտրոնում ապրողներն ստիպված չեն լինի ձմեռ օրով հասնել ,,Դիմաց,,թաղամասի սարի գլուխ : Ապրի ջրմուղի գերմանացի տնօրեն Ռուդոլֆ Կրյուգերը, մտածել է քաղաքացիների  հարմարավետության մասին,  ,,ջհանդամը,, թե ջրի սակագինը մի քանի անգամ չի բարձրացել  վերջին տարիներին, ու հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովն էլ ,,լոխի,, նման չի հաստատել այդ  սակագինը, ու խորհրդարանում էլ վաղուց այդ մասին խոսող չկա, քանի որ Սադոյան չկա, իսկ ՕԵԿ-ն էլ մոռացել է իր 2007թ.նախընտրական խոստումները, թե իբր դատական կարգով վիճարկելու է ջրի, էներգիայի,հեռախոսի սակագնի բարձրացումը: Ջրմուղն անգամ շաբաթ օրն է կես աշխատանքային օր սահմանել, որպեսզի   աշխատավոր այցելուները կարողանան իրենց հարմար ժամի էլ այցելել: Մի դրական էլ արձանագրեցինք ՝Տիգրան Մեծ պողոտայի վրա. քաղաքապետարանը նստարաններ է տեղադրել, որ այդտեղ մշտապես հավաքվող  գործազուրկները, թոշակառուները, հոգնած անցորդները հանգստանան, ու իր կայքի գովազդն էլ փորագրել նստարաններին:Այսինքն ՝,,Արցախ,,պուրակի նախկին գործառույթները տեղփոխվել են այստեղ, քանի որ  աղբաթաթախ ,,Արցախ,,-ում, որ անվերջ վերակառուցման, վերանորոգման փուլում է, նստելու պիտանի ոչ մի նստարան չկա: Բայց ՝ Տիգրան Մեծ59 հասցեում գտնվող այս  վանաձորյան ,,քաղաքական զբոսանքի,, վայրում երբեմն  ինչ-որ  ձայնագրման կետից հնչող ,,բայաթիները,, հիշեցնում են ազգիս ողբալի վիճակը, մասսայական արտագաղթն ու գործազրկությունը: Ռուսաստան տանող ավտոբուսներն էլ  հենց  հանդիպակաց մայթից են մեկնում, ու ավտոբուսների լուսամուտներից տխուր նայողները հայացքով հրաժեշտ են տալիս քաղաքին ու ,,մնացողաց,,: Ափսոս, որ երկար չեմ կարող մնալ հազվադեպ հայտնվող դրական լիցքերի  մեջ,որ երբեմն հայտնվում են նաեւ ՝ հայաստանյան բացառիկ հաջողված հեռուստատեսային հումորների /   ,,Լացկանյանների ընտանիք,,  ,,Վիտամին,, եւ այլն / շնորհիվ, քանի որ առաջիկայում, ԶԱԳՍ-ին,  ջրմուղին  ու սոցապին առնչվելուց հետո ստիպված եմ  առնչվել  քաղաքապետարանի եկամուտների հավաքագրման ու գույքի կառավարման բաժնի հետ, որ, չգիտես ինչու, զբաղվում է նաեւ աղբի վարձավճարների հավաքագրման հարցերով: Եվ այս անգամ հիշում եմ իմ երջանկահիշատակ գործընկերուհի  Գայանե Բաբայանին, որ տարիներ առաջ գրել էր, թե ֆոբիա ունի պետական հիմնարկներ մտնելու հարցում: ,,Ֆոբիա,, ՝ այսինքն ՝ վախ, անհանգստություն, սարսափ,տագնապ ՝ իչ-որ երեւույթի նկատմամբ: Մարդ կա ՝ մութ սենյակում հայտնվելու նկատմամբ ֆոբիա ունի, մարդ կա ՝ փակված վերելակում մնալու, մարդ էլ կա ՝ քաղաքապետարան մտնելու:Իմ ընդդիմադիր կոլեգաները կհասկանան, թե ինչ է նշանակում ,,ֆոբիա,, ՝ քաղաքապետարանի հանդեպ :Նույնիսկ մտածում եմ ՝ դիմումս անձամբ չտանեմ, այլ ՝ նամակով ուղարկեմ : Մի խոսքով ՝ Աստված ինձ մեծ համբերություն տա, գնալու դեպքում երեւի մեկնումեկին հրահանգեմ ՝,,Եթե  20 րոպե հետո չվերադառնամ ՝ եկեք իմ ետեվից,,:  Փորձում եմ մտաբերել, թե ե՞րբ եմ վերջին 15 տարում այցելել քաղաքապետարան: Մեկ ՝2000թվին, երբ ներկայիս քաղաքապետը պաշտոնավարման 1 տարվա առթիվ ասուլիս էր կազմակերպել, եւ այդ ժամանակ, որ ,,Առավոտի,, թղթակիցն էի, հրավիրվելու բացառիկ առիթ էի ունեցել, մյուսը ՝թերեւս, 2001թվին էր, երբ որոշեցի մասնակցել ավագանու նիստին, երբ լրագրողներին անգամ զլացել էին աթոռ տրամադրել, հաջորդը, թերեվս ՝սոցիալական բարեփոխումների ծրագրերի շրջանակներում փոշիացվող մի դրամաշնորհային սեմինար էր, մյուսն էլ ՝ հակակոռուպցիոն թեմայով սեմինար ՝2002թե 2003թվերին, ու կարծես թե ՝վերջ:   ....Հոդվածը  լավատեսական ,,ծրագրի,, շրջանակներում ավարտելու նպատակով  նշեմ, որ տարեվերջին, վանաձորյան շուկայում հայտնաբերելով  մեծ տուփով  թուրքական շոկոլադ, եւ ցավ զգացի , որ ավել շուտ ՝,,կարոտախտ,, էր  90-ականների հանդեպ, եւ ... ուրախություն, ու մեծ  ոգեւորությամբ գնեցի, հիշելով, որ միշտ  երջանկահիշատակ մայրս էր գնում  դրանցից, քանի որ ներկրվում էր հիմնականում թուրքական ապրանք, եւ թող ոչ ոք ինձնից ավելի ազգասեր ցույց չտա իրեն, քանի որ այսօր իրենց  ազգասեր հորջորջող շատերն էին  այն տարիներին Թուրքիայի ճանապարհը բռնում ու անգամ ՝ կոնֆետի  ու չուլուփալասի առեւտրով զբաղվում ՝իրենց դիրքին չնայելով: Եւ կարոտախտը ոչ թե թուրքական կոնֆետի հանդեպ էր, այլ ՝ այն տարիների խորհրդանիշի, քանի որ այն հիշեցնում էր այն անցյալը, որում կային հարազատներից ու մտերիմներից, ծանոթներից շատերը, որոնցից ոմանք կյանքից  հեռացան, ոմանք ՝երկրից:Երբ վաճառողից հետաքրքրվեցի, թե ի՞նչ կոնֆետներ են, խուսափուկ ասաց, թե ,,էն առաջվա կոնֆետներից,,: Մեկ այլ վաճառող էլ էլի թուրքական կոնֆետ էր վաճառում ՝ կգ-ով, ու փորձում համոզել, թե ,,բուլղարական է,,:Լավ, ինչի՞ համար է այս զգուշավորությունը, ինչու՞ են  քաղաքականը խառնում տնտեսականի հետ: Լավին ՝ լավ, վատին ՝վատ: ,,Քենդին,, իր տեղն ունի, ռուսականն ՝իր, թուրքականն ՝իր:                                                                                                          Գայանե Հովսեփյան