ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԸ՝ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՐԹՈՒԹՅԱՆ ՎՐԱ | Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԸ՝ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՐԹՈՒԹՅԱՆ ՎՐԱ | Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

«ԲԵԼԱՌՈՒՍԱԿԱՆ ԿԱՅԱՐԱՆ» | Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

«ԲԵԼԱՌՈՒՍԱԿԱՆ ԿԱՅԱՐԱՆ» | Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Իսկ գրողները թերթ կարդում են

Վանաձորցի մի ,,բարեկիրթ,, բանաստեղծ, որ ՀԳՄ անդամ չի համարվում, սակայն հավակնում է ՀԳՄ Լոռւ բաժանմունքի պատասխանատուի աթոռին,, ,,հաշիվ,, պահանջեց ,,Առավոտի,,6․10․2000թվականի ,,Էլ ինչ գրողներ, որ իրար միս չուտեն,,հրապարակման համար եւ սպառնաց, թե ,,հանկարծ ՀԳՄ Լոռւ բաժանմունքի գրողների մասին սուտումուտ բաներ գրես, վերջը վատ կլինի,,։Ըստ երեւույթին՝,,սուտումուտ բաներ,, ասելով նկատի էր առնվում ճշմարտությունը ջրի երես հանելը։Հետաքրքիր հանգամանք է այն, որ վերջինս մի առիթով ասել էր, թե թերթ չի կարդում, բայց հիշյալ հրապարակումը, փաստորեն բավականին ուշացումով կարդացել էր/Հավանաբար, այն վերջինիս մատուցել էին ընդհանրապես թերթերին մոտ կանգնած աղբյուրները՝,,դարդիման,, ընկերները/։Հակված ենք կարծելու, թե վերջինիս զայրույթի բուն պատճառն այն է, որ չենք կիսել նրա ,,գրական հայացքները,, եւ բանաստեղծական միակ բրոշյուրի մասին կարծիք էինք հայտնել, թե գրքի ամենամեծ առավելությունը հեղինակի ,,ջահել վախտվա,, լուսանկարն է։

1․12․2000թ․,,Առավոտ,,

Գ․Հ․

Իմ 16 տարի առաջվա նյութերի ախիվից

Ահաբեկչություն լրագրողի նկատմամբ | Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

13 տարի առաջ․Ահաբեկչություն լրագրողի նկատմամբ | Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Սովետական մանկավարժությունը ծեծին դեմ էր, բայց՝որոշ ուսուցիչներ դեմ չէին

1970-ականներին դպրոցներում վատ սովորող եւ ,,անբարեհույս,, ընտանիքների երեխաների հետ վարվում էին տերթոդիկյան մեթոդներով․թեպետ՝սովետական մանկավարժությունն անթույլատրելի էր համարում ծեծը՝որպես դաստիարկչական միջոց։Հիշում եմ, որ մեր շատ սիրելի ուսուցչուհին ինչպես էր տարրական դասարանի ,,ծույլիկ,, տղաների ականջից բռնած՝մի քանի տակ ոլորում ու ականջը կարմրացրած՝բարձրացնում, ու այդ դիրքով պահում այնքան, մինչեւ վերջինս ,,վախ-վախ,, անելով դեմքը ծամածռի կամ լաց լինի։Բայց ակնհայտ էր, որ երեխաներին ինչքան շատ էին պատժում, այնքան՝վատ էին սովորում։Դե բախտս բերել է, որ ես բարձր առաջադիմությամբ եմ սովորել ու օրինակելի ընտանիքի երեխա համարվել։Բայց՝իմ մանկական հոգին խոցվում էր, երբ նման տեսարաններ էի տեսնում։Այդուհանդերձ, մեր վերաբերմունքը սիրելի ուսուցչուհու հանդեպ չէր փոխվում, քանի որ ,,օրինաչափ,, էինք համարում այդ կերպ պատժելը, եւ ուսուցիչը մեզ համար անառարկելի հեղինակություն էր, ու եթե այդպես էր վարվում, ուրեմն, ըստ մեր մանկական ,,փիլիսոփայության,,՝դա էր ճիշտը, եւ պետք է աշխատեինք հանկարծ ուսուցչուհու զայրույթին չարժանանանք։Աշակերտներն անգամ գիտեին, թե դպրոցում որ ուսուցիչն է ծեծող, որը՝բարի․․․

Իսկ միջին դասարանում, երբ արդեն նոր դպրոց էի տեղափոխվել, ավելի տհաճ անակնկալի հանդիպեցի․դպրոցի տարեց տնօրենը միջանցքում բառացիորեն ,,շան ծեծ տվեց,, բարձր դասարանի մի աշակերտի՝դպրոցի ողջ աշակերտության ներկայությամբ։Այդ դեպքը թերեւս ոչ միայն իմ հիշողության մեջ է պահպանվել, այլեւ՝էլի ուրիշների․օրինակ՝մեր նկարչության ուսուցչի, ում վերջերս պատահական հանդիպեցի։Թերեւս, հենց այդ դեպքի հետ կապված՝այդ տնօրենին հապճեպ թոշակի ուղարկեցին /ըստ տեղեկությունների, վերջինս, մինչ հանրակրթական դպրոցում աշխատելն աշխատել էր նաեւ անչափահասների գաղութում եւ այնտեղի իր մանկավարժական հնարքներն սկսել փորձարկել հանրակրթականում/։

Ի դեպ, փոքր-ինչ բիրտ վերաբերմունքի՝ես էլ եմ արժանացել՝բարձր դասարանում։Ֆիզիկայի հանդեպ հետաքրքրությունս թուլացել էր / դե որ ուսուցչին չեն համակրում, առարկան էլ չեն սիրում/, ուստի ձանձրույթս դասերին փարատելու նպատակով՝նստարանի դարակում գեղարվեստական գիրք էի պահում /ինչպես ոմանք/։Եվ ահա, սպիտակահեր, խոժոռադեմ ուսուցիչը, որին երբեւէ ժպտալիս չէինք տեսել, հայտնաբերեց ինձ՝գաղտնի ընթերցանությամբ զբաղվելիս, երբ շարքերով անցնում էր, ու ես չհասցրի գիրքը թաքցնել։Եվ ի՞նչ անի, որ լավ լինի․,,բնականաբար,,՝գիրքը դարակի տակից հանեց ու․․․միանգամից խփեց գլխիս, ինչպես՝այլոց պարագայում /ո՞նց թե դուք իմ առարկան չսիրեք/։Իսկ կյանքը ցույց տվեց, որ առանց ֆիզիկայի գիտելիքների յուրացման էլ կարող եմ հարկ եղած դեպքում լավ ,,գլուխ հանել,, էլեկտրականությունից ու նորոգեմ տնային էլեկտրական սարքավորումները․պապիցս մայրս էր ժառանգել այդ հատկությունները, մորիցս էլ ինձ փոխանցվեց ժառանգաբար։ 

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Դպրոցական հիշողություններ

1972 թվի սեպտեմբերի նախօրեին էր։Սովորում էի Կիրովականի՝Դանիել Վարուժանի անվան թիվ 16 միջնակարգ դպրոցում։Մեր դասղեկն անգլերենի երիտասարդ ուսուցիչ, հայրենադարձ Գեւորգ Ղազանչյանն էր/կինը՝Արփինեն էլ էր այդ դպրոցում դասավանդում․կարծեմ՝տնարարություն/։Այդ տարիներին, չգիտես ինչու, Հայաստանում սկսեցին անվճար հատկացվող դասագրքերը քչություն անել․ըստ այդմ՝մեր ողջ դասարանին՝ավելի քան 30 աշակերտներից բաղկացած, մի քանի առարկաների գծով հատկացվել էին շատ քիչ քանակով գրքեր․այն հաշվարկով, որ մի քանի աշակերտներ միասին պարապեն, իրարից վերցնեն գրքերը, իրար հետ պայմանավորվեն․․․դա ուղղակի անհեթեթություն էր, որի նպատակը երեւի թե  գրախանութներում դասագրքերի ստվերային վաճառքը խրախուսելն էր՝արհեստական դեֆիցիտի միջոցով։ Ինձ համար, որ սովոր էի մշտապես զգալ նոր,թարմ դասագիրք ունենալու բերկրանքը, տհաճ անակնկալ էր դա, որի այլընտրանքը՝նախորդ տարիների սովորողներից օգտագործված դասագիրք ձեռք բերելն էր՝էլի ծանոթով/թեպետ՝դրանից հետո արդեն մայրս սկսեց գրախանութների միջոցով նախապես դասագիրք փնտրել՝հույսը դպրոցի վրա չդնելով/։Եվ ահա, սեպտեմբերի մեկի նախօրյակին, ուշ երեկոյան, հորդ անձրեւի տակ մի լավ թրջված, երկար անձրեվանոցի մեջ փաթաթված՝մեր բնակարան այցելեց մեր սիրելի դասղեկ Ղազանչյանը՝թեւի տակ դպրոցական նոր դասագրքերից մի քանի հատ․նա,թերեւս, չէր կարող թույլ տալ, որ գերազանց առաջադիմությամբ սովորող իր աշակերտուհին ,,նեղվի,, դասագրքի պակասից ու սրա-նրա դռներն ընկնի /անգամ հիշողությանս մեջ մնացել է այն, որ դասագրքերի թվում նաեւ երկրաչափության դասագիրքն էր՝կապույտ կազմով/։Ու մինչ ուսուցիչս ծնողներիս հետ զրուցում էր՝ոտքի վրա/չցանկանալով առաջանալ ներս/, ես գլխահակ կանգնել էի ու ամոթահար եղած՝հայացքս չէի բարձրացնում։Ինձ համար այնքան անսովոր էր՝ուսուցչին տնային պայմաններում տեսնել։Ես այն տարիքում էի, երբ դժվարությամբ ես համակերպվում այն մտքի հետ, թե ուսուցիչները հասարակ մահկանացուներ են եւ հասարակ մահկանացուների նման են կենցաղավարում։Իսկ ամենամեծ ,,փորձությունն,, այն էր, որ ծնողներս սկսեցին նրան եռանդով ներս հրավիրել, բայց՝վերջինս համառորեն հրաժարվեց առաջանալ․թերեւս, խուսափելով հյուրընկալությունից, ու գնաց՝ինձ ազատելով անհարմար կացությունից․ես նախընտրում էի ուսուցիչներին տեսնել դպրոցական միջավայրում, քանի որ նրանք շատերիս համար սրբության նման էին։

․․․Ըստ տեղեկությունների՝Գեւորգ Ղազանչյանն ու իր կինն էլ, շատ հայրենադարձների նման, դեռ մինչեւ ԽՍՀՄ փլուզվելը հեռացան Հայաստանից․եղբոր՝Երվանդի եւ նրա ընտանիքի հետ այնտեղ, որտեղից եկել էին․Կիպրոս։Իսկ իմ հիշողության մեջ մնաց այդ փոքրիկ դիպվածը՝44 տարիների հեռվից, որպես դպրոցական հուշ՝սիրելի ուսուցչի հետ կապված, ում հետ ողջ դասարանով համատեղ լուսանկար էլ կա, որի կենտրոնում ինքն է՝գերազանցիկ երկու աշակերտուհիներով շրջապատված, որոնցից մեկն էլ ես եմ։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Միջազգային տուրիզմի կենտրոն՝Ձորագէս ավանում կարելի է եւ թանգարան հիմնել՝նախկին ակումբի շենքում, եւ համակարգչային կենտրոն ստեղծել, եւ գրադարանը վերագործարկել

,,Արեւածագը որտեղ է՜ր, որ Ձորագէսը դիսկոտեկա ուներ...,,

                        2000թվի անտիպ նյութերի արխիվից

Ի տարբերություն մարզկենտրոն Վանաձորի, որտեղ առնվազն մի քանի հեռուստաալիք են դիտում,Լոռու մարզի Ձորագէս ավանում, որպես կանոն՝Հ1-ից բացի՝ուրիշ ալիք չի ,,բռնում,, մետրայինով:Ըստ այդմ,Ձորագէս ավանում մարտի 17-ին տեղյակ չէին, որ մայրաքաղաքում հեղափոխական իրավիճակ է, միտինգներ ու ցույցեր են տեղի ունենում՝կայացած նախագահական ընտրությունների արդյունքների կապակցությամբ:Տվյալ պահին, ավանի հնագույն բնակիչներից մեկին առավելապես մտահոգում էր, որ Հ1-ի ,,Հայլուրը,,Արեւածագ /Ղաչաղան/ գյուղի նախկին ակումբի ու դրա վերագործարկելու անհրաժեշտության մասին էր խոսում, հիշատակելով նաեւ, որ Արեածագում դիսկոտեկա էլ է եղել, մինդեռ՝Ձորագէսի ակումբի մասին առհասարակ երբեւէ չի խոսվում:,,Արեածագը որտեղ է՜ր, որ Ձորագէսը դիսկոտեկա ուներ,,-նկատեց իմ զրուցակիցը, հիշեցնելով, որ մինչերկրաշարժյան տարիներին ոչ միայն Ձորագէսի նախկին ֆուտբոլի դաշտում պարահրապարակ կար, այլեւ՝նախկին ակումբի շենքում էին ամառային երեկոներին պարեր կազմակերպվում՝գրամաֆոնի ու ձայնասկավառակի միջոցով:

Այս հոդվածը գրվել է 2008թ.ու մինչ օրս իմ անտիպ նյութերի արխիվներում էր, որին էլ որոշեցի նոր նկատառումներ ավելացնել

Վերոնշյալ հոդվածի առնչությամբ նշեմ, որ Հ1-ը տարիներ առաջ էլ անդրադարձավ Ձորագէսի հետ ներկայումս մեկ համայնքային ամբողջություն կազմող Թումանյան կայարանի ակումբի շենքին, ու նշվեց, որ այդտեղ նաեւ ռոք-ակումբ է գործել.այ դա շատերի համար կարող է նորույթ լինել, եւ ավելի շատ՝Թումանյան կայարանցիները կարող են տեղյակ լինել այդ մասին;Բայց փաստ է այն,որ Թումանյան կայարանից պատանի-երիտասարդները 60-70-ականներին ոտքով, թունելներն ընկած՝գալիս հասնում էին Ձորագէս՝ակումբում կինոդիտման, ինչպես նաեւ՝դիսկոտեկային / որ այն ժամանակ ,,տանցի,, էին կոչում/մասնակցելու:Հիմա Թումանյան կայարանի ակումբն էլ է փաստորեն անգործության մատնված, Ձորագէսինն էլ.ոչ կինո, ոչ գրադարան, ոչ թենիսի կորտ:Ըստ տեղեկությունների՝Ձորագէսի ակումբի շենքն ավելի քան 10 տարի է՝ պատկանում է ՊՆ-ին:Միթե հնարավոր չէ ակումբը հարմարեցնել ժամանակակից պահանջներին, համակարգչային ծառայություններ ստեղծել, ֆոտո-ծառայություն, գրադարանը վերագործարկել...Ավանում անընդհատ տուրիստների հոսք կա՝տարվա բոլոր եղանակներին, քանի որ կա միջազգային կարգի հյուրանոց,սննդի փոքր օբյեկտներ են գործում, վերջապես՝ավանը գտնվում է Վանաձոր-Բագրատաշեն մայրուղու վրա, եւ պատահական մարդիկ էլ՝կարճատեւ կանգառ ունենալով, ցանկություն կունենան արագ հաղորդակցվել՝բարեկամ-հարազատների հետ, լուսանկարվել, չէ որ բոլորը չէ, որ իրենց մոտ կարող են ինտերնետ-կապ ունենալ կամ լուսանկարող սարք, բայց, միգուցե,կցանկանան հավերժացնել իրենց...Մինչդեռ կարելի էր այդօրինակ վճարովի ծառայության միջոցով էլ համայնքի բյուջեն համալրել...Դրա արդյունքում համայնքի կյանքը կաշխուժանար,նոր աշխատատեղեր կբացվեին, դպրոցում երեխաների թիվը կավելանար...Ակումբում կարելի էր նաեւ թանգարան ստեղծել՝Ձորագէսի պատմության թանգարան, որտեղ կտեղադրվեին ու կպահպանվեին արխիվային նյութեր, թերթեր, լուսանկարներ՝հէկ-ի պատմությանը, վաստակաշատ աշխատողներին, նախկին տնօրեններին նվիրված:Իսկ առայժմ՝հնագույն բնակիչներից ոմանք, որ ունեն հարուստ արխիվ, չգիտեն, թե ուր կամ ում հանձնեն դրանք:Մինչդեռ այս ամենը հայկական պետության պատմության մի մասն էլ է:Կենտրոնական արխիվին հանձնելու դեպքում՝ դրանք ողջ-ողջ թաղվելու են՝գզրոցներում մոռացության մատնվելով, մինչդեռ դրանք կարող էին նորաստեղծ թանգարանի համար լավագույն ցուցանմուշ լինել,ինչը ոչ միայն կխթաներ տուրիզմի զարգացմանը, այլեւ՝համայնքային բյուջեի մուտքերի ավելացմանը նույնպես, քանի որ թանգարանի մուտքը կարելի էր նաեւ վճարովի դարձնել՝մատչելի գնով.այնպես, ինչպես թանգարանների մի մասում:Հազիվ թե տուրիստները զլանային այդ նպատակով գումար հատկացնել.կամ՝դա կարելի էր ներառել նաեւ տուրիստական ուղեւորության ծախսերի մեջ՝ուղեգրի հաշվին:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ