Հայտարարություն

Կհամագործակցեմ որեւէ գրահրատարակչության հետ՝փոխշահավետ պայմաններով․թեման՝ինձանից, գիրք հրատարակելն ու գրքի վաճառքի կազմակերպումը՝ձեզանից։Վաճառքից ստացված եկամուտը ՝մասնակի կամ ամբողջությամբ հրատարակիչ-կազմակերպչին/կախված վաճառքի եկամտաբերության աստիճանից/։Առաջարկվում է թեմաների լայն ընտրանի՝արձակ եւ չափածո/քաղաքական պոեզիա, սոցիալական պոեզիա, սատիրա, երգիծանք, պատմվածքներ/այդ թվում՝այլաբանական/,հուշագրություններ, մանրապատումներ, դպրոցական եւ ուսանողական սրամտություններ՝կապված հայտնի մարդկանց, մտավորականների հետ։Իմ ստեղծագործություններին կարող եք ծանոթանալ իմ հեղինակած 3 բլոգներում/թեպետ՝առկա են նաեւ անտիպ ստեղծագործություններ/։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ, Վանաձոր, ազատ լրագրող, բլոգեր, բանաստեղծ

էլ․հասցե՝gayane1960@gmail.com

gayanehovsepyan91@gmail.com․

hovsepyan_60@mail.ru

----------------------------------------

www.azatankakh.blogspot.com AZAT ANKAKH

www.lragrakan.blogspot.com Լրագրողական նոթեր

www.patmacan.blogspot.com Պատմաքաղաքական բլոգ

,,Мои года-моё богатство,,

Էն ժամանակ ես հասկանում, որ տարիներդ "թռան", երբ զարմանքով ու ցավով տեսնում ես, որ ոչ միայն նախկին համադասարանցուդ մազերն են ամբողջությամբ սպիտակաձյունել, այլեւ․․․նախկին աշակերտիդ/80-ականների սկզբին բուհական պրակտիկա եմ անցել Կիրովականի դպրոցներում՝թիվ 2 եւ թիվ 3/, 1989թվին էլ Բելառուսի ժամանակավոր հակակական դպրոցում եմ դասավանդել/։

Էն ժամանակ ես հասկանում, որ տարիներդ "թռան", երբ ցավով տեսնում ես, որ մի նախկին աշակերտդ էլ անժամանակ․․․հուշաղբյուր դարաձավ՝մնալով հիշողություններիդ մեջ՝ մի լուսավոր կետում․․․

Էն ժամանակ ես հասկանում, որ տարիներդ անդարձ "թռան", երբ տեսնում ես, որ նախկին մտերիմներիդ ու ծանոթ-հարազատներիդ շարքերը գնալով նոսրանում են արտագաղթի ու անժամանակ մահացությունների պատճառով, ու դու ապրում ես մի հասարակարգում, որտեղ գնալով պակասում ու վերանում են նաեւ մարդկային վեհ գաղափարներն ու հոգեւոր արժեքները, ուր պաշտամունքի առարկաներ են դառնում փողը, դիրքն ու արհեստական փառքը, որ փոխանցիկ դրոշի նման մշտապես տարբեր տերերի ձեռքում է հայտնվում, իսկ բարոյական արժեքները գնալով ,,փառակալում,, են։Ցավոք, սա է այսօրվա իրական Հայաստանը, ուր արդարամիտ ու ազնիվ մարդն ստիպված է ապրել իր հյուսած ,,Նոյան տապանում,, ու մխիթարվել անցյալի հիշողություններով ու Կիկաբիձեի երգի խոսքերով՝,,Իմ հարստությունն իմ տարիներն են,,,,․ու կյանքի մնացած հատվածի ամեն մի օրը համարել Աստծո տված ,,բոնուս,, եւ այդ հատվածն անցկացնել Չարի դեմ պայքարելով ու հնարավորինս՝քիչ կորուստներով․թիկունքում ունենալով համացանցային զորակցությունն ու ֆեյսբուքյան ակտիվը՝իր նմաններից ու տեսակից բաղկացած։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Պրակտիկանտի օրագրից

                                  

        ԱՆՏԻՊ ՆՅՈՒԹԵՐԻՍ ԱՐԽԻՎԻՑ

1982թ․Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետում ուսանողական պրակտիկա էինք անցնում՝ քաղաքի դպրոցներից մեկում, որտեղ պետք է դասալսումների ներկա գտնվելով՝ տեսնեինք, թե ինչպես են ուսուցանում փորձառու ուսուցիչները, որ մենք էլ ընդօրինակենք նրանց առաջավոր փորձը։Ստորեւ ներկայացվում է այդ առթիվ երգիծանքի գրչով գրված իմ հուշագրությունը, որ 34 տարի՝ անտիպ նյութերիս արխիվում էր, ու այն իմ առաջին երգիծական ստեղծագործությունն է, որ 1990-ականներին որոշեցի տպագրել ,,Գրական Լոռի,, ամսագրում, բայց՝ամսագիրը կարճատեւ գործունեություն ունեցավ եւ չհասցրի այնտեղ տպագրել, իսկ հետո արդեն նպատակահարմար չգտա այն թերթի տրամադրել՝հուսալով որեւէ գրական ուղղվածության թերթ գտնել։

---------------------------------------------------

Հայոց լեզվի դաս էր ՝Կիրովականի դպրոցներից մեկի 4-րդ դասարանում։Տարեց ուսուցչուհին մի խրոխտ հայացքով արագ ընդգրկեց դասարանը, բացեց դասամատյանն ու աշակերտներից մեկին հրավիրեց գրատախտակի մոտ։Վերջինիս պատասխաններից զգացվում էր, որ փոքր-ինչ կաշկանդվում է։Ուսուցչուհին անմիջապես դիտողություն արեց․

-Էնպես խոսիր, որ Հովհաննեսի ուշադրությունը գրավես։Տեսնում ե՞ս, արդեն ճլորել է։ 

Այնուհետ՝նրա մի երկու կցկտուր նախադասությունից հետո ամփոփեց․

-Մի նստի կորի է՜․․․զատ չգիտես։

Մինչ հաջորդ աշակերտը գրատախտակի վրա կկատարեր տրված հանձնարարությունը, դասարանին սկսեց հարցեր տալ։Ձեռք բարձրացնողները շատ քիչ էին։

-Ոնց որ ,,Արեգնազանի,, միջի քարացած աշխարհի բնակիչներն ըլեք։Աշոտ, դու պատասխանիր։

Պատասխանն այնքան էլ գոհացուցիչ չէր․

-Ցուցահանդեսային հիմարություններ ես  դուրս տալիս։Տղաներից է՞լ ով կպատասխանի․․․Ասա տեսնեմ՝աղջիկ ջան։

Գրատախտակի մոտ կանչվածն արդեն վերջացրել էր հանձնարարությունը։Մի դժգոհ հայացք նետելով նրա գրածին, ուսուցչուհին բղավեց․

-Հիմի հենց գլխին չտա՞մ՝աչքերը դուս թռչի․․․Արա, հազար անգամ եմ ասել՝հարցական նշանը բաղաձայնի վրա չդնեք, աջուձախ որտեղ ասես՝շպրտում եք։

Դասարանը կամաց-կամաց սկսել էր աշխուժանալ, բայց չհասցրեց իր բարձրակետին հասնել, որովհետեւ նույն պահին ամպի որոտի նման ճայթեց․

-Ա չայխանըմ չեք նստած է՜․․․ձեններդ կտրեք։

Եվ, ասես կռահելով, թե վտանգը որտեղից կարող էր սպառնալ, դիմեց վերջին նստարանի աշակերտին՝ծաղրելով․

-Էդ մինիստրության ներկայացուցիչն ի՞նչ բանի ա ըտեղ․․․

Հետո, դառնալով դեպի մեզ՝պրակտիկանտներիս, սկսեց բացատրել ,,մինիստրության ներկայացուցչի,, ով լինել․

-Երկտարեցի ա, հենց՝գրավոր ես տալիս թե չէ՝ձեռները ռուկի վերխ ա անըմ՝կանգնըմ։

Այնուհետ, դառնալով դեպի մեղավոր տեսքով գրատախտակի մոտ կանգնած աշակերտը, հրահանգեց․

-Մաքրի՝վեր ընկի։ 

Հերթը հաջորդինն էր, որի պատասխանի ընթացքում ինչ-որ մեկը տեղից գաղտնի հուշում էր։Դիտողությունը ՝հուշարարին ուղղված, չուշացավ․

-Քո բերանի համար ես տոպրակ եմ կարելու, աղջիկ ջան։

Արդեն զանգի ժամանակն էր, եւ աշակերտներն անհանգիստ շարժումներ էին անում։

-Էդ չուլուփալասներդ հլա մեք հավաքի, դեռ զանգից շատ կա։

Նախքան նոր դաս բացատրելը, առաջին նստարանի աշակերտուհուն նշանացի կանչեց գրատախտակի մոտ։Լավ չհասկանալով, թե իրենից ինչ է պահանջվում, վերջինս մոլորված տեսքով կանգնեց։

-Ախչի, բոյդ էի՞ չափում, մաքրի էլի, հեչ հոտառություն չունեք։

Աշակերտուհին սկսեց ձեռքով մաքրել գրատախտակը, որին հետեւեց ուսուցչի դիտողությունը․

-Քիչ էլ մնաս՝մազերովդ կմաքրես։

Այդ պահին հնչեց փրկարար զանգը, եւ դասն ավարտվեց։Իսկ նոր դասն այդպես էլ մնաց անավարտ։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ, 1983թ․

,,Մարիամը ուղիղ քեզ ա նայում,,

                                             2014թ․Անտիպ նյութերի արխիվից

Սեպտեմբերի 8-ին զանգահարեցի Վանաձորի ավտոկայան՝հետաքրքրվելով, թե Ալավերդի-Ձաղիձոր մեկնող ինչ տրանսպորտ կա առաջիկա ժամերին։,,Ձաղիձորը՝ժամը երկուսին,,-պատասխանեցին։,,Իսկ 12-ին Ալավերդի գնացող ավտոբուսը չկա՞,,-հարցիս էլ ասացին, որ ՝կա,,։Դե ես էլ ժամը 12-ին 15 պակաս արդեն ավտոկայանում էի, ու տեղավորվեցի այդտեղ կայանած Վանաձոր-Ալավերդի ավտոբուսը․ենթադրելով, որ եթե դուռը բաց է, ուրեմն շարժվելու վրա է։Տոմս գնելու անհրաժեշտություն չգտա, տեսնելով, որ ավտոբուսը լրիվ դատարկ է, իսկ ես կես-ճանապարհին եմ իջնելու՝Ձորագէս ավանում։մոտ 30 րոպե սպասելու ընթացքում ոչ միայն որեւէ ուղեւոր չհայտնվեց, այլեւ՝ վարորդը/ում փնտրում էր Իջեւան գնացող ավտոբուսի վարորդը, որպեսզի խնդրեր, որ մի փոքր տեղաշարժվի կայանած տեղից, որ Իջեւան գնացողին չզրկի տեսանելիությունից/։Ավտոբուսի նկատմամբ որոշակիհետաքրքրություն ցուցաբերեց միայն միջին տարիքի մի կին,որ Շնող գնացող ուղեւոր էր փնտրում, որ հետն ինչ-որ կապոց ուղարկի, մեկ էլ՝սրբապատկերներ վաճառող միջին տարիքի մի տղամարդ, որ ներս մտնելով՝խնդրեց, որ իր մոտի սրբապատկերներից մեկն առնեմ․,,Քույրիկ ջան, չեք ուզու՞մ սրանցից առնեք, ընդամենը 250 դրամ է,,։Վերջինիս չհամոզեց իմ բացասական պատասխանը՝գլխի շարժումով, ու նա մի վերջին հույսով՝Աստվածամոր ցոլցլացող պատկերը՝մետաղապլաստի վրա պատկերված, ներկայացնելով՝ասաց․,,Մարիամը ուղիղ քեզ ա նայում, գիտե՞ս,,։Երբ խորհուրդ տվեցի սրբապատկերները վաճառել եկեղեցու հարեվանությամբ, ասաց՝,,Չէ հա․․․էս երկուսն ա մնացել, սաղ ծախել եմ,մի մարդ կա, հեչ որ չլնի՝կտամ նրան, տանում ա ինքն էլ 500դրամով ա ծախում,,։Ու գաղտնիք հայտնողի նման ասաց․,,Սրանցից մեկ էլ Սպիտակի կողմի ժողովուրդն ա շատ առնում,,։Իսկ ամենահետաքրքիրն այն էր, որ սրբապատկեր վաճառողը, ավտոբուսից իջնելուց առաջ՝դիմելով այդտեղ չեղած ,,կազմին,,/ընդամենը մեկ ուղեւորից բաղկացած/, հումորով ասաց․,,Դե ժողովուրդ ջան, չեք առնում՝չեք առնում, դուք գիտեք,ես գնացի,,։Այնուամենայնիվ, վերջինս երեւի թե չէր սխալվում, երբ ասաց, որ ,,Մարիամը ուղիղ քեզ ա նայում,,։Թերեւս, Աստծո մատն էր խառը, որ ներքին ձայնս հուշեց, որ իջնեմ այդ լքված ավտոբուսից ու այլ տրանսպորտ փնտրեմ։Պարզվեց, որ այդ պահին 12-ն անց 45-ին Ալավերդի մեկնող միկրոավտոբուս կար, որ, անշուշտ, հնամաշ ,,ՊԱԶ,,-իկի համեմատ 1 քայլ առաջ էր։Որպեսզի հանկարծ դրանից չզրկվեմ, աճապարեցի տոմս գնելու, բայց այդ հարցում էլ էր Աստծո մատը խառն ու Աստված չուզեց, որ կես-ճանապարհի համար ամբողջի տոմս գնեմ․տոմսավաճառը, բարեբախտաբար, տեղում չէր, ու ես մտքումս ասացի․,,Դուք գիտեք, ուզում էինք բյուջեին լավություն անել, բայց որ չեք ուզում՝ավելի լավ, վարորդին կվճարենք՝առավել պակաս գնով,,։Նույնն էլ երեւի թե մտածում էր երիտասարդ մի աղջիկ՝Վահագնի մեկնող, որ սպասում էր բոլոր տոմսավորները նստեն, որ նոր ինքը տեղավորվի ու ստիպված չլինի կարճ ճանապարհի համար երկարի տոմս գնել։Մեկ-երկու րոպե էլ Աստծուն մտքում աղոթեցինք, որ վերջին պահին հանկարծ տոմսավորներ չհայտնվեն ու մենք ստիպված չլինենքտեղներս զիջենք ու կիսանստած-կիսակքած գնանք, ու մեր աղոթքներն Աստծուն հասան, եւ Փամբակ մեկնող 2ուղեվորից բացի՝այլ ուղեվորներ չհայտնվեցին, եւ ոչ լրիվ բեռնվածությամբ միկրոավտոբուսը ճանապարհվեց՝ուղեւորների ,,դուխը պահելուն,, միտված ոգեւորող երաժշտությամբ/թեպետ՝երիտասարդ ,,հարեւանուհիս,, նախընտրեց անձնական փլեյերի խիստ ներանձնական երաժշտությունը՝ականջակալներով զինված ու շրջապատից իրեն ժամանակավոր մեկուսացրած/։

․․․Ավելի ուշ պարզվեց, որ Վանաձոր-Ալավերդի ավտոբուսը, որտեղ սկզբում տեղավորվել էի,ոչ թե ժամը 12-ի երթուղուն էր պատկանում, այլ՝ժամը 16-ի։իսկ Ձորագէսում բնակվող բարեկամուհիս պարզաբանեց, որ 12-ի երթուղին սովորականի նման անցել է, պարզապես՝կայանած տեղը պետք է ճշտեի ավտոկայանում։Ինչեւէ։Աստծո զորությամբ ու Մարիամի բարեհաճության շնորհիվ՝ տեղ հասա բարեհաջող, եւ բարեհաջող վերադարձա նույն օրը՝արդեն Բագրատաշենի ավտոբուսով, որի վարորդն էլ երեւի թե անվտանգ տեղ հասնելու խնդրով էր մտահոգ, քանի որ նախօրոք վճարել պատրաստվող մի ուղեւորի  կես-կատակ, կես-լուրջ՝ասաց․,,Հլա սպասի բարով-խերով տեղ հասնենք, Շամշյանը չգա նկարի,,։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,2014թ․

Գարնանն ու Զատկին ընդառաջ

Ինչքան քիչ բան է հարկավոր մարդուն՝երջանիկ լինելու համար։Երեկ ծանոթներիցս մեկին տեսա՝մի բարի ու Աստվածավախ կին, որ հորդառատ անձրեւին, գլուխը բաց/ մի թեթեւ գլխարկով միայն, այն էլ՝ավելի շատ որպես հանդերձանք, քան՝որպես անձրեւապաշտպանիչ միջոց/, գարնանային նոր ծաղկած ճյուղերը ձեռքին՝գնում էր, ու ողջունելով ինձ՝ասաց․,,Ուզու՞մ ես ճյուղերից մեկը քեզ տամ,,։Էլ չհասցրի հարցնեմ, թե էս ինչ ճյուղեր են, օրհնված են, թե ինչ․․․վերցրի, որպես սուրբ նշխար, եւ շնորհակալություն հայտնելով՝աճապարեցի, որ ավելի հորդառատ անձրեւի տակ չհայտնվեմ։Բայց՝հասկացա, թե ինչու կինը գլխաբաց վիճակով՝չէր նեղվում անձրեւից, իսկ ես,անձրեւանոցով հանդերձ՝նեղվում էի/քանի որ անսանձ քամին անձեւանոցն էլ էր քշում՝վերեւից չարախինդ ծիծաղելով/․գարնանային թարմ ճյուղերը ոգեւորում ու լիցք էին հաղորդում, ու հետագա ճանապարհս ավելի թեթեւ հաղթահարեցի՝ճյուղերը ձեռքիս, ու քարուքանդ մայթերի փոսերը հաշվելով՝սլացա առաջ, մտքիս մեջ հիշելով Համբոյի խոսքերն՝ուղղված Գիքորին․հասանք հա, Գիքոր ջան, քիչ մնաց,,։Ես էլ մտքումս  հաշվում էի, թե տեսնես դեռ քանի՞ փոս մնաց՝մինչեւ տուն հասնեմ, բա հիմա մի ,,Ռիկշա,, չլինե՞ր, որ մարդ թռներ մեջն ու արագ հասներ․․․Իսկ հորդառատ անձրեւը չէր խանգարում, որ մի քանի երիտասարդներ ուրախ-զվարթ քթների տակ երգեին՝շուկայից առեւտուր արած․,,Ա վոտ ի Կիրովական․․․,,։Անձրեւը չէր խանգարում նրանց երջանկությանը․ընդհակառակը, ոգեւորում էր։Իսկ գարնանային թարմ ճյուղերը տեղադրեցի անցած տարվա ճյուղերի կողքին՝տան տարբեր անկյուններում․դրանք դրական լիցքեր են հաղորդում։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Ոնց որ կուսակցությունների խոստումներն են խաբուսիկ, այնպես էլ՝մարտյան արեւները

Էս ինչքան էր դաժան եղանակը՝երեկ ՕՐՕ-ի վանաձորյան հանրահավաքի ժամանակ,որի կեսից հասանք, երբ արդեն Րաֆֆին հասցրել էր վարչապետին ու բարեգործ-թեկնածուներին քննադատել, իր տիկնոջն էլ մեծարել/դրա մասին լրացուցիչ իմացանք՝վանաձորյան հեռուստաեթերից/։Չջերմացնող արեւին դեռ ցերեկվանից խաբված ու գարնանային թեթեւ հագուկապի անցած մարդկանց համար անակնկալ էր եղանակի կտրուկ փոփոխությունը՝երեւի մի 10 աստիճանով․այլ կերպ՝մարդիկ խաբվեցին արեւի հմայքից այնպես, ինչպես կուսակցությունների խոստումներից են խաբվում ընտրությունից ընտրություն։Լավ է հռետորները հասցրին ձյան վերածվող անձրեւից շուտ սահմանափակել ելույթները։Ամենայն հավանականությամբ, ոչ միայն մասնակիցները, այլեւ՝կազմակերպիչները վաղահաս ցրտերի ազդեցությունից դեռ երկար ժամանակ ուշքի չեն գա։

․․․Վանաձորի ,,Արցախ,, պուրակում բաց դիտահորի առկայություն արձանագրեցինք։Չի բացառվում, գիշերային ժամերին այդտեղ անցորդների պատահական ,,վայրէջքներ,, լինեն՝փոսում հայտնվելու արդյունքում։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Ընտրությունների դասերը

                         ՀՈՒՇԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

2007թվի խորհրդարանական ընտրությունների նախօրյակին մեր տունը,, կռիվ էր ընկել,,։Հայրս ուզում էր ՕԵԿ-ին ձայն տալ, ասելով, որ ,,Արթուրը լավ տղա է, ժամանակին ինքն իմ աշխատանքում վերականգնման հարցում օգնել է, ինքն իր վիզիտկան ինձ է տվել․․․,,/1998թվի նախագահական ընտրությունների նախօրեին՝Ազգային ժողովի պետաիրավական հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Նազարյանն ու անդամ Արթուր Բաղդասարյանը Վանաձորում քաղաքացիների ընդունելություն էին կազմակերպել, եւ ում իրավունքները ոտնահարված էին՝իրենց նամակ-բողոքներով դիմում էին նրանց․տեսնես ՕԵԿ-ում հիշում ե՞ն, որ կուսակցության հիմնադիրը Նազարյան Վլադիմիրն էր՝հոյակապ իրավաբան․․․/։

Ես՝որպես ,,անուղղելի,, ընդիմադիր, թեպետ 2006 եւ 2007թվերին թղթակցում էի ՕԵԿ-ին՝քաղաքացիական նախաձեռնության կարգով/քանի դեռ ,,Ժամանակ Երեվանում,, ,,քաղաքական ապաստան,, չէի գտել/, պնդում էի, որ տվյալ պահի ընդդիմությունը ,,Հանրապետություն,, կուսակցությունն է։Ընտանիքի մյուս անդամներին էլ էի իմ կողմ քաշել։Երբ հայրս քվեարկությունից եկավ, միանգամից ,,հարձակվեցինք,, թե ,,Ու՞մ ընտրեցիր,, ոչինչ չպատասխանեց, ու այդպես էլ մեզ համար անհայտ մնաց, թե ում էր ընտրել։Այդ նույն ընտրության ժամանակ մի գաղտնիք էլ մնաց ինձ համար․մտերիմ ընկերուհիս, ով գործարար էր ու հաջողություններ ուներ այդ ասպարեզում՝բացառապես իր ջանքերի շնորհիվ, զանգահարեց ու ասեց՝,,չես գալի՞ս գնանք ընտրության,,։Ասեցի՝,,Ու՞մ ես ընտրելու,, ասեց՝,,Հանրապետություն,,։Զարմացած ասի՝,,Հանրապետությու՞ն,, թե՞ ,,Հանրապետական,,․ասեց՝,,Հանրապետություն,,։Մեղքս ինչ թաքցնեմ՝մտածեցի,թե իմ ,,խաթրու,, է ասում ,,Հանրապետություն,, որովհետեւ ,,Բարգավաճին,, էր համակիր՝ինչպես գործարարներից շատերը։Իսկ ,,Հանրապետություն,, նախընտրելու իմ մի պատճառ էլ այն էր, որ այնտեղ ինտելեկտով մարդիկ կային, ու մանկությանս ընկերուհու եղբայր, բժիշկ Վահանն էլ էր այդ կուսակցության մեջ/քանի դեռ ՀԱԿ չէր ձեւավորվել/, հետո տեղափոխվեց ՀԱԿ՝երբ ,,Հանրապետությունը,, արդեն մարտունակ ուժ չէր/, ու ինքը դրական իմիջով անձ էր, լավ հռետոր։

․․․1995թվին աշխատում էի մանկավարժականում։Հայրս, որ ,,Տարոն-2,, ԲՇՏ-ի պետն էր՝շուրջ 4 տարի/25 տարի քիմմանրաթելի գործարանում կադրերի բաժնի վարիչ աշխատելուց հետո/, գտնում էր, որ ինքն ի պաշտոնե պարտավոր է սատարել գործող նախագահին՝Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին/ինչ-որ հանձնարարական էր տրված ԲՇՏ-ի պետերին՝բնակչության շրջանում ագիտացիա տանել, որ Լեւոնին ձայն տան/։Ես էլ, որ մանկավարժականում դաշնակցականների ազդեցության տակ, ազատական հովերով տարված՝ԱԺՄ նախագահ Վազգեն Մանուկյանին էի համակրում/հուսալով, որ աշխատավարձերի տասնապատիկ բարձրացում է անելու, իսկ աշխատավարձերն այդ ժամանակ 1000դրամ էլ չէին հասնում/,ու միաժամանակ թղթակցում էի ընդդիմադիր ԱԻՄ-ի վանաձորյան թերթին, միամիտ-միամիտ ասում էի․,,Հա բայց որ Մանուկյանին ընտրես՝ո՞վ ա իմանալու,բա նրան էլ ես համակրում․․․,,։Ինքն էլ թե՝,,Չէ, ո՞նց կարելի ա,եթե ես Լեւոնին չպաշտպանեմ՝ուրեմն պետք ա դուրս գամ աշխատանքից,,։Ու չնայած Լեւոնին էր պաշտպանում, այդուհանդերձ՝աշխատանքից 1996թվին ազատվեց՝ՏԻՄ ընտրությունների ներիշխանական խաղերի արդյունքում,կապված Վանաձորի քաղաքապետի ընտրության հետ/թեպետ՝մոտիվացիան այլ էր՝,,հիմնարկի վերակազմավորում,,․թեպետ՝դատարանով հաջողվեց վերականգնվել, եւ կրկին ազատվել՝արդեն ,,կենսաթոշակի իրավունք ձեռք բերելու,,մոտիվացիայով/։Ինչ-որ մարդիկ՝,,արջի ծառայություն,, մատուցող, երեւի թե նախկին քաղաքապետ Անդրանիկ Հարությունյանի ականջին շշնջացել էին, որ ես մանկավարժականում մասնակցել եմ Բաղդասարյանի նախընտրական հանդիպումներին։Բանն այն է, որ 1996թվին իշխանական թեւը 2 թեկնածու էր առաջադրել՝Վանաձորի քաղաքապետի պաշտոնում․ՀՀՇ-ն սատարում էր Լոռու մարզպետի մտերիմ Անդրանիկ Հարությունյանին, գործարար Թելման Տեր-Պետրոսյանը՝գործարար Վահրամ Բաղդասարյանին, ով միաժամանակ դասավանդում էր մանկավարժականում, ու նրան սատարում էին նաեւ դաշնակցականները՝հակալեւոնական լինելով հանդերձ։Դա ճիշտ քաղաքականություն չէր, չէր կարելի իշխանության ներսում երկպառակություն ստեղծել, ու հենց դա էլ, թերեւս, թուլացրեց նախկին իշխանություններին։Հանրապետության երրորդ քաղաքը բաժանվել էր 2 հակամարտող խմբերի, քանի-քանիսը մշտական թշնամիներ դարձան։Համենայն դեպս, դատական համակարգն այնքան անկախ էր, որ Դիլիջանի դատարանն ընտրություններն անվավեր ճանաչեց, բայց՝ավելի վերին ատյանում ընտրության արդյունքները հաստատվեցին հօգուտ Անդրանիկ Հարությունյանի, որ պաշտոնավարեց մինչեւ 1999թիվը՝մինչեւ ՀՀ նախագահի ապարատում աշխատանք ստանալը/որից էլ տարիներ առաջ ազատվեց/։Իսկ Լոռու նախկին մարզպետ Հովհաննես Մատինյանին պաշտոնից ազատեցին՝առանց որեւէ մեկնաբանության․բայց՝ենթադրվում է, որ պատճառը նրա անհնազանդությունն էր, որ Տեր-Պետրոսյանի թեկնածուին սատարելու փոխարեն՝սատարել է ՀՀՇ-ի թեկնածուին։Ընտրությունների նախօրյակին, ի դեպ, Թելման Տեր-Պետրոսյանն այցելեց Վանաձոր եւ հեռուստատեսությամբ խիստ քննադատական խոսքեր ասաց Մատինյանին ուղղված՝մեղադրելով ընտրական գործընթացներին միջամտելու համար։ 

․․․Այդ ամենը հիմա պատմություն է, բայց՝մարդկանց ճակատագրերի վրա ազդեցություն  թողած պատմություն։

Հորս անձնական արխիվներում պահպանվում են Լեւոն տեր-Պետրոսյանի, Վազգեն Մանուկյանի եւ Պարույր Հայրիկյանի համատեղ լուսանկարները՝անկախության սկզբին, Լեւոն տեր-Պետրոսյանի՝90-ականների արտասահմանյան հանդիպումների լուսանկարները՝Արմենպրեսի կողմից արված, ինչպես նաեւ 1991թվի ՀՀ անկախության հանրաքվեի  առթիվ մի հսկայական պլակատի վրա ՝Տարոն թաղամասի բնակիչների սրտաբուխ մակագրություններն՝ստորագրություններով․դրանք որոշել եմ հանձնեմ անկախության թանգարանին՝թե որ ստեղծվի նման թանգարան։Եթե չէ՝պատմության թանգարանը կա ու կա։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,Վանաձոր